Başyazı »

Yorum Yap |

PaylaşFacebook1TwitterGoogle+1sharesAtın evcilleştirilmesi, Hunların ve Moğolların batıya doğru giderek artan ve beraberinde Hepatit B ve vebayı getiren bir hücumla batılı Hint-Avrupalı çiftçilerin yerini almasını sağlayarak Avrasya’nın çehresini değiştirdi.
Science ve Nature dergilerinde yayımlanan üç araştırmada, uzmanların MÖ 2.500 ila MS …

Read the full story »
Kütüphane

E-kitap olarak sunulan kitapların tamamı tanıtım amaçlıdır. Telif hakkı olduğunu düşündüğünüz eserleri bize bildirebilirsiniz.

Kültür&Sanat

Tarihin başlangıcından günümüze kadar Türklerin dünya medeniyetine kazandırdıkları

Belgeseller

Kadim Türklerle ilgili pek çok bilinmeyene ışık tutan birbirinden güzel belgeseller

Arkeoloji

Yerli ve yabancı araştırmacıların gerçekleştirdikleri arkeoloji çalışmaları

Duyurular

Türk tarih araştırmalarında son gelişmeler, konferanslar, sempozyumlar

Anasayfa » Başyazı

Avrupa Hun Devleti

attila-ve-papa-i-leonun-bulusmasi-gtt

Paylaş

Orta Asya’da siyasi hakimiyetini kaybeden Türk kütleleri etrafa dağılmışlardı.Bunların bir kısmı Seyhun nehrinin ötesine Kafkaslar’ın kuzeyine, Dinyeper nehri civarına,en çokta Aral gölünün doğusundaki bozkırlara dağıldılar. Oradaki diğer Türk boyları ile kaynaştılar 1. yüzyılın sonlarına doğru ve 2. yy. başlarında doğudan gelen yeni Hun kalıntıları da bunlara eklendi. Böylece çoğalarak uzun süre sakin bir hayat yaşadılar, güçlerini artırarak kuvvetlendiler. Bunlar iklim değişikliği karşısında batıya yöneldiler ve Avrupa Hunlarını meydana getirdiler. Asya Hunlarının torunları olan bu Hun grupları çok kalabalık ve kuvvetli idi.

Bu Avrupa Hun hükümdar ailesinin Asya Hun hükümdar ailesinden gelmiş olma ihtimali de vardır.

Bunlar 4. yy. ortalarında Aral ile Hazar arasındaki eski Alan Ülkesini (?) ele geçirdiler. 374’te İtil (Volga) nehri kıyılarında görüldüler. O tarihlerde Karadeniz’in kuzeyindeki geniş düzlüklerde Germen kavmi olan Got’lar yaşamakta idi. Dnepr Don nehirleri arasında doğu Got’ları onların batısında da Batı Gotları, Vizigotlar yaşamakta idi. Batıya doğru gidince de Transilvanya bölgesinde Gepid’ler bulunmaktaydı. Bugünkü Macaristan’da Vandallar vardı. Bu dört kavim de Germen asıllı idi. Aynı bölgede başka küçük Germen toplulukları ile İranlı ve İslav boylarda yaşıyordu. 

Çin kaynakları, T’u-chüe’ler Huing-nu’ların çocuklarıdır, diyor. Huing-nu’larla Hunların ayniliğini coğrafya sayesinde anlıyoruz. Meşhur Strabon, Pilinois gibi Grek kaynakları bölgeyi Hun’lara ait olarak göstermektedir.

Huing-nular’ın parlak devri sona erince, bildiğimiz gibi batıya doğru göç ederek Aral gölü ile Kafkaslar civarına yayıldılar, uzunca bir süre bu bölgede çoğaldılar. Sonra tekrar batıya doğru harekete geçip 374 yılında Volga kıyılarında görüldüler. O sıralarda Hun Başbuğu Balamir idi. İlk büyük taarruz Ostrogot’lara yapıldı. Bu devlet Hun’lara karşı dayanamayıp yıkıldı. Ostrogot kralı Ernanarich intihar etti (374). Hunlar onun yerine Hunimund’u tayin ettiler. 2. taarruz Vizigotlara karşı yapıldı. Çok ağır olan bu darbe onlarıda çökertti. Hunlar şaşırtıcı süvari taktikleri ile batıya doğru harekete geçince Vizigot kralı Atanarich batıya doğru kaçtı (375). Böylece Hun askeri hareketi çeşitli kavimleri harekete geçirdi. Birbirlerini ezercesine yer değiştiren bu kavimler Roma imparatorluğunun kuzey eyaletlerini alt üst ettiler. Avrupa’nın etnik yapısını değiştiren meşhur kavimler göçü başladı. Göç dalgası İspanya’ya kadar devam etti. Hun akıncıları umulmadık zamanlarda umulmadık yerlerde görülerek, ani ve şiddetli darbeler indiriyordu. Hun taarruzu korkunç akisler yaratırken, Doğu Avrupa kavimleri dehşet içinde idi. Kendilerini kuvvetli zannedenler Hunlar karşısında çaresiz kalınca, aleyhte hikayeler yazmaya başladılar.

Kavimler Göçü ve Roma’nın Çöküşü

 

 

Bu arada Hunlar bazı yardımcı Germen birlikleriyle beraber 378 yılında Tuna nehrini de geçerek güneye doğru ilerlediler. Romalılar karşı çıkmaya cesaret edemedi.Hunlar Trakya’ya kadar ilerlediler. Roma topraklarında görülen, Hun kuvvetleri sadece keşif vazifesi görüyordu. Hunların bu ilerlemesi üzerine kendisini emniyette hissetmeyen Vizigotlar Doğu Roma ile anlaşarak daha güneye indiler. Artık Tuna nehrinin kuzeyinde Hunlara karşı duracak kuvvet kalmamıştı. Gotlar ve Romalı’lar perişan olduğu halde Hunlar ileri harekata devam etmediler. Çünkü Hunlar kısa zamanda büyük bir araziyi ele geçirmişlerdi ve buraları düzene sokmak lazımdı. Doğu Romalılar bunlarla

Theodosius

dostluk kurmaya çalıştı. İmparator Teodosius yıllık vergi vermeye bile razı idi.

 

Roma imparatoru Teodosius’un ölüm yılı olan 395’te Hunlar yeniden harekete geçtiler. İki yönde gelişti. Hunlardan bir kısmı Balkanlar’dan Trakya’ya giderken başka bir kolu da Kafkaslar üzerinden Anadolu’ya indiler. Hun Devleti’nin doğu kanadı tarafından düzenlenen bu Anadolu akını iki başbuğ tarafından idare ediliyordu. Bunların isimleri Basık ve Kursık idi. Bu sefer esnasında Romalılar kadar Sasaniler de telaşlandı. Hun süvarileri Erzurum, Karasu, Fırat vadileri boyunca ilerleyerek Çukurova’ya ulaştılar. Urfa ile Antakya’yı kuşatıp Suriye’ye giderek Kudüs’e kadar ilerlediler. Hunlar aniden kuzeye dönüp Kayseri Ankara istikametiyle Bakü’ye ulaşıp geldikleri yere gittiler. Bugün 1071 tarihini Anadolu’nun Türkleşmesinin başlangıcı olarak kabul ediyoruz. 395-396 da meydana gelen bu akınlar tarihte Türklerin ilk Anadolu seferi olarak kabul edilmektedir. 3 yıl sonra tekrarlanan bu akınlar karşısında Bizans İmparatoru Arkadius hiçbir şey yapamadı. Batıdaki Hun baskısı 400 yılına doğru tekrar arttı. Bu sırada Hunların başında Uldız adlı başbuğ vardı(1). Uldız zamanında Hun dış politikasının ana hatları çizildi. Doğu Roma devamlı baskı altında tutularak, Batı Roma ile dostluk kurulacaktı. Çünkü, Bizans’ın Hun nüfuzuna alınması ilk hedefti. Ayrıca Batı Roma topraklarına saldırarak, huzursuzluk çıkaran kavimler Hunlar’ın da düşmanı idiler. Bu sebepten dolayı Batı Roma ile işbirliği yapılarak öncelikle bu kavimlerin hakimiyet altına alınması gerekiyordu. Hunlar’ın Tuna’da görülmesiyle kavimler göçünü 2. büyük dalgası başladı. Vandallar’ın bir bölümü 401’de Batı Roma eyaletlerine girdiler. Bunlardan kaçan Vizigotlar da İtalya’da görüldü.Alarikh’in idaresinde İtalya’ya uzanan Vizigot tehlikesi, Romalılar tarafından güçlükle önlendi. Daha sonra Roma Korkunç bir düşman ile karşılaştı. Radagais adlı Germen Beyi Roma’yı ortadan kaldıracağını söyleyerek Roma’ya hücum ediyor, daha önceki akınları durdurmuş olan Stiliko bu sefer başarılı olamıyordu. Zor durumda kalan Romalılar, Hunlar’dan yardım istiyorlar. Neticede hep birlikte Roma’ya hücum eden Radagais’i durdurdular. Savaşta yenilen Radagais idam edildi. Yenilen kavimler tekrar batıya doğru harekete geçtiler. Böylece Hunlar’ın batı yönündeki engelleri ortadan kalkmış oldu. Hun imparatorluğunun Asya’da Balkaş Gölü’nden başlayan sınırları Avrupa içlerine kadar uzanıyordu. Anladığımız kadarıyla Uldız batı kanadı eliği idi. Uldız daha sonra Tuna nehrini geçerek Bizans’a karşı Hun baskısının azalmadığını gösterdi. Bizans anlaşmak isteğiyle Uldız’a elçi gönderdi. Trakya valisi olan bu elçiye Uldız “güneşin battığı yere kadar her tarafı zaptederim” diyordu.

410 sıralarında Uldız’ın yerine Karaton geçti. Bu hükümdar daha ziyade doğudaki işlerle ilgilendi. Dolayısıyla onun hakkında kaynaklarda fazla bilgi yoktur. Muhtemelen doğu bölgesinde birliği bozmaya çalışan boyları cezalandırmak ve bölgeyi yeniden teşkilatlandırmakla uğraştı.Daha sonra Hunlar’ın başında Rua adlı bir başbuğ görülmektedir. Rua’nın kardeşlerinden Muncuk erken ölmüştü. Diğer kardeşleri Aybars ve Oktar da kanat eligleri görevini üstlenmişlerdi.

Rua dış politikada Uldız’ın yolunda yürüdü. Sıcak harpte başarılı olamayan Bizans, Çinliler gibi soğuk harp taktikleri uygulamaya başladı. Bunun için de Hun ordusunu isyana teşvik etmek ve Hunlara bağlı kavimleri ayırmak için casusluk şebekesi kurdu. Bunu öğrenen Rua Bizans’a karşı sefere çıktı. Balkanlarda ilerleyen Rua karşısında Bizans dayanamadı ve 357 libre altını yıllık olarak vermeyi kabul etti.

Batı Roma’da ise III. Valantinianus imparatorluğunu ilan etmişti (423) ve dörtyaşında idi. İdare de annesi ve naiplerin elindeydi. Bu fırsattan istifade etmek isteyen II.Teodosius Batı Roma ile Doğu Roma’yı birleştirmek için harekete geçti. İtalya’ya ordu ve donanma gönderdi. Bu durumda Batı Roma Hunlara yaklaşmak zorunda kaldı. Meşhur kumandan Aetius, yardım istemek üzere Rua’nın yanına gitti. Rua 60 bin kişilik ordusu ile İtalya’ya yöneldi. Bizanslılar kaçmak zorunda kaldı. Karşılık olarak çok ağır harp tazminatı alındı.

III. Valentinianus (solda) Annesi Galla Placidia ve kızkardeşi Justa Grata Honoria ile birlikte.

Astius ile Bonifasius arasında rekabet vardı. Aetius başarısız olunca Rua’ya sığındı.Ona Roma’daki durumu iyice anlanan Aetius, Roma’ya taarruz ederse neler elde edeceğini söyledi. Durumdan memnun olan Rua ordusu ile İtalya’ya hareket etti. Bunu haber alan Valantinianus, Aetius ile anlaşmak zorunda kaldı. Bütün bu gelişmeler Roma’nın iç politikasında Hunlar’ın ne kadar sözünün geçtiğini göstermektedir. Bundan sonra Hunlara bağlı kavimlerin Roma’ya güvenerek isyan etmeleri mümkün değildi. Doğu Roma’da ise yıllık vergi karşılığında kendini kurtarmış olan II. Teodosius harbe devam ediyordu. Bir yandan da Hunlara bağlı kavimleri isyana teşvik ediyordu. Rua’da karşılık olarak kendi hudutları içersine Bizanslıların giriş ve çıkışını yasakladı. Böylece artık Bizans tüccarları ticaret yapamayacak ve ücretli asker toplayamayacaktı. İlave olarak da Hun idaresinden kaçanların geri verilmesini istedi. Zor durumda kalan II. Teodesius elçi göndererek barış istiyordu. Fakat tam bu sırada Rua öldü (434). Rua’nın ölümü üzerine Bizanslılar bayram yaptılar. Lakin Bizans elçilik heyeti Hun merkezinde daha kuvvetli bir başbuğ ile karşılaştı. Attila babası Muncuk erken öldüğü için amcası Rua’nın yanında yetişmişti.Ancak birlikte seferlere katılmış çeşitli kavimleri yakından tanımak imkanı bulmuştur. Hun iç ve dış siyaseti ile devlet idaresinin temellerini öğrenmişti. Hunlar’ın başına geçtiğizaman 39-40 yaşlarında idi. Memleketi büyük kardeşi Bleda ile beraber yönetiyordu. Bleda eğlenceden hoşlanan enerjisi kıt biriydi. Bu sebepten ciddi bir hükümdar olan kardeşi Attila’ya tahtı bıraktı. Kendisi ikinci planda kaldı. Dış münasebetlerin düzenlenmesi ve ordu Attila’nın elinde idi. Amcaları Aybars ve Oktar kanat elikleri vazifelerine devam ediyorlardı. Attila’nın yardımcısı olarak 11 yıl Hun imparatorluğu idaresine katılan Bleda 445’de eceli ile ölmüştür.

434 yılında Bizans’dan gönderilen elçilik heyeti Hun sınırında Attila tarafından at üzerinde karşılandı. Attila biri general diğeri diplomat olan Bizans elçilerinin dinlenmelerine fırsat bile vermeden isteklerini barış şartları olarak yazdırdı. Tuna ile Morova nehirlerinin birleştiği yerden Margos kalesi karşısında Tuna’nın kuzey kıyısında bulunan Konstantia surları önünde yapıldığı için bu anlaşmaya Margos veya Konstantia barışı denir.

Bu anlaşmanın maddeleri:

1. Bizans bundan sonra Hunlara bağlı kavimlerle anlaşmalara girmeyecektir.

2. Esir alınmış Bizans tebaası dahil Hunlardan kaçanlara sığınma hakkı verilmeyecektir.

3. Bizans’ın elinde bulunan mülteciler iade edilecektir. Ayrıca Grek asıllı olanlar için fidye verilebilecektir.

4. Ticari münasebetler yine belirli sınır kasabalarında devam edecekti.

5. Bizans’ın ödediği yıllık vergi iki katına yani 750 libre altına çıkarılacaktı.

II. Teodoios bu şartları aynen kabul etti. Hunlara iade edilen kaçaklara Attila daha Bizans ülkesi içinde Karsus kalesinde astırdı.

Bu durum Hunlar arasında olduğu kadar, Bizans ve Roma ve diğer kavimlerarasında Attila’nın adının bir otorite sembolü haline gelmesini sağladı. Bizans’la barışanlaşması yaptıktan sonra Attila imparatorluğunun doğu bölgelerinde aylarca süren bir teftiş yaptı. Sarogurların İtil kıyısındaki ayaklanmalarını bastırdı. Hun imparatorluğunda batı kanadının ağırlık merkezi Tuna çevresinde, doğu kanadının ağırlık merkezi ise Dinyeper dolaylarında idi.

Priskos ve Jordanes’in belirttiğine göre Hun devleti dahilinde yaşayanlar:

1. Germen kavimleri (Doğu Gotları, Gepidler, Turciling, Suebler, Markomanlar,Kuadlar, Herutlar, Rugiler, Skirler).

2. İslav kavimleri (Orta ve batı Rusya’da Veneda, Ant-Slovenler).

3. İranlı kavimler (Kafkaslar’dan Tuna’ya kadar, Alanlar, Sarmatlar, v.b.).

4. Fin-Ugor kavimleri (Ural’dan Baltık’a kadar. Çeramis, Mordvin, Merya, Veşi, Çud,Est, Vidivari).

5. Türkler: İmparatorluğun her tarafına yayılmış olarak, Hunlar; Karadeniz’in kuzeyinde Beş-Ogurlar, On-Ogurlar, Sar-Ogurlar, Azak’ın batısında Akatirler.Volga’nın doğusunda Sbarlar ve başka Türk kavimleri.

Bu kavimleri toplam sayısı 45’e varmakta idi. Ayrı kavimlerden olan ayrı diller konuşan bu kavimler reisleri veya kralları vasıtasıyla Hunlar’a bağlı idiler. Hun imparatorluğu içinde devamlı bir sükunet vardı. Sadece tek isyan hareketi görüldü. O da Akatirler’in baş kaldırması idi. Bu isyan Atilla’nın büyük oğlu İlek ve Kanat eligi Onegesios tarafından bastırıldı (442).

Nibelungen Destanı ilk sayfası

Buna karşılık Roma imparatorluğunda hoşnutsuzluk ve iç isyanlar gittikçe artıyordu. Göç halindeki kavimler geçtikleri yollar üzerinde büyük tahribat yapıyorlardı.Yerli halkın ürünleri de zorla ellerinden alınıyordu. Roma Aetius vasıtasıyla bir kere daha Hunlar’a başvurdu. Hun birliklerinin yardımı ile 2 yıl süren mücadeleler sonucundaisyanlar bastırılabildi. Daha sonra Belçika bölgesindeki Burgond tehlikesi Gundikar idaresinde başladı. Hun ordusu Oktar’ın kumandası altında şiddetli çarpışmalar yaptı.Kralları dahil olmak üzere birçok Burgond öldü (436). Hun-Burgond savaşı Almanların ünlü Nibelungen destanına konu oldu. Bu savaşlar sonunda bütün Germeia Hunlar tarafından zapt edildi. Hun hakimiyeti, Okyanus adalarına yani kuzey denizi ve Manş kıyılarına ulaştı. 440 yılından itibaren Attila Bizans üzerindeki baskıyı arttırdı. Çünkü Bizans imparatoru Konstantia anlaşmasının hükümlerine aykırı davranıyordu. Hunlardan kaçanları geri vermekte ağır davranıyor, hatta bunlardan bazılarını yüksek makamlara getiriyordu. Sınır boylarındaki Grek tacirleri Hunları aldatıyordu. Daha da kötüsü Karsus piskoposu Konstantia civarındaki Hun büyüklerinin mezarlarını soyarak mezarlara konan süs eşyaları ile silahları almıştı. Bu davranış Hunları isyana teşvik etmekteydi. Diğer taraftan Vandal kralı Akdeniz’de harekatını engelleyen Bizans’a karşı Attila’nın yardım istemişti. Bütün bu sebepler bir araya gelince, Attila Bizans’a karşı I. Balkan seferini açtı. 441’de Margos’un zaptıyla başlayan harekat Belgrad ve Niş üzerinden Trakya’ya doğru gelişirken Batı Roma araya girdi. Roma orduları başkumandanı Aetius bundan böyle Bizans’ın anlaşma şartlarına uyacağını garanti ediyordu. Ayrıca kendi oğlunu da rehin olarak Hunları yanına gönderdi.

 

Balkan seferi sonunda Tuna boyundaki kaleler Hun idaresine girerken Bizans’ın geri hatları yıktırıldı.

445’te Bleda ölünce yerine Attila tek başına Hun imparatorluğunun hakimi oldu. Artık iktidarının zirvesine ulaşmıştı. Asya ile Orta Avrupa’ya hakim olmuştu. Ona karşı koyacak hiçbir kuvvet kalmamıştı. Bunun psikolojik belirtisi olarak savaş tanrısı Ares’in uzun zamandan beri kayıp olan kutlu kılıcını bir Hun çobanı bularak Attila’ya getirmişti. O devir inanışına göre Ares’in kutlu kılıcı yeryüzüne hükmetme yetkisinin Tanrı tarafından Attila’ya verildiğinin işareti idi.

Buna ilaveten Bizans kaçakları geri vermekten kaçınıyor ve vergi ödemede isteksizlik gösteriyordu. Bu sebepler sonucunda Bizans’a karşı II. Balkan seferinin açılmasına karar verildi. 447 yılında Hun ordusu Tuna’yı birkaç noktadan geçerek iki koldan ilerlemeye başladı. Attila Sofya, Filibe, Bresna ve Lüleburgaz şehirlerini zaptederek Büyük Çekmece’ye kadar ulaştı. Bizans başkentinin kuşatılması için engel kalmamıştı. İmparator Teodosios, Anatolios’u elçi olarak Attila’ya gönderdi. Attila barış yapmayı kabul etti ve şartlarını yazdırdı. Bu anlaşmaya Anatolios barışı denmektedir.Hükümleri ise:

1. Bizans Tuna’nın güneyinde kalan ve Tuna’ya 5 günlük mesafedeki yerlerde asker bulundurmayacaktır.

2. Buralardaki pazarlar yerine artık bir Hun sınır şehri haline gelen Niş’te Pazar kurulacaktı.

3. Bizans savaş tazminatı olarak 6 bin libre altın ödeyecekti.

4. Bizans’ın ödediği vergi 3 katına yani 2100 libre altına çıkarılacaktı.

Bizans açısından en ağır şart yıllık vergi idi. Her sene bu kadar altın bulunabilmesi imparatorluğun gücünü aşıyordu. Teodosios şaşırmıştı. Saray ileri gelenlerini de tavsiyeleri ile garip biri kurtuluş yolu buldu. Bir suikast ile Attila’yı ortadan kaldırmayı planladı.Bizans başkentindeki Hun elçilik heyeti ülkesine dönmek üzere idi. Bizans elçileri de heyetle birlikte Hun başkentine doğru yola çıktılar. Bu heyetin başında Edekon ve Orestes bulunmaktaydı. Bizans heyetinde bunlardan başka Bigila Priskos ve Maksimos vardı. Priskos heyete katip olarak katılmıştı. Priskos’un bıraktığı notlar 5. yy. Avrupa Türk tarihini öğrenmemize yardım etmiştir.

Bigila suikastı yapmakla görevlendirilmişti. Maksimos ile Priskos’un suikasttan haberi yoktu. Heyetler Macaristan’daki başkente vardığı zaman suikast teşebbüsünü öğrenen Attila elçileri sorguya çektirip itiraf ettirdi. Bizanslıların hiç birine dokunmadı.Teodosius’a bir mesaj yazarak özel elçisi ile Bizans’a yolladı.

Teodosius Attila gibi asil bir babanın oğludur. Attila, Muncuk’tan aldığı asaleti muhafaza etmiş, fakat TeodosiusAttila’ya haraç vermekle köle durumuna düşmüştür. Teodosius köle durumuna düşmekledahi kölelik haysiyetini koruyamamıştır. Çünkü efendisi olan Attila’nın canına kıymakistemiştir”.

Atilla’nın Şöleni (Mór Than)

 

 

Attila’nın öfkesini yatıştırmak için Bizans’tan elçilik heyeti yola çıkarıldı. Hun başkentine vardığı zaman Attila’yı sakin ve yumuşak buldu. Attila artık kölesi olarak gördüğü  Teodosios’un idaresindeki Bizans’ı kendisine bağlanmış kabul ediyordu. Şimdi Hunlar’ın batıya yönelme zamanı gelmişti. Hunların batıya yaptığı son önemli destek 439 yılında olmuştu. Batı Roma, Hun devletine hiç aksatmadan vergisini gönderiyordu. Durumun farkında olan başkumandan Aetius muhtemel bir Hun-Roma çatışmasına hazırlanmakta idi. Daha önce isyan eden kavimlerle münasebetini düzeltmişti.Onlardan aldığı ücretli askerlerle Türk usulünde süvari birlikleri teşkil etti.

Bunun karşılığında Attila’da 443 yıllarında yeniden alevlenen ve Galya’danİspanya’ya sıçrayan köylü isyanları ile yakından ilgileniyordu. Ayrıca Roma’ya karşıVandallar’a işbirliği yapmaya çalışıyordu. Roma İmparatorluğu ve batı dünyası ilehesaplaşmanın önemini Attila’da biliyordu. Hunlar’ın siyasi ve askeri hazırlığı iki yıl kadarsürdü. Bundan sonra diplomatik bir taarruza girişildi.

Roma imparatorluğunun kız kardeşi Honoria şımarık bir prensi idi. Tahtta onun da hakkı vardı. Vaktiyle evlenmek arzusu ile Attila’ya bir nişan yüzüğü göndermişti. Attila’da aradan yıllar geçmesine rağmen Honoria’yı eşliğe kabul ettiğini bildirdi. Çeyiz olarak da imparator Honoria’ya düşen toprağın yarısını veya prensesin kocası sıfatıyla imparatorluğun idaresine katılma hakkı istedi. Maksadı sadece Roma İmparatorluğu’na savaş açmak için bahane yaratmak idi. İmparator ve Aetius önce oyalama yolunu tuttular. Sonra Aetius teklifi açıkça red etti. Böylece Büyük Hun seferi meşru duruma geldi. Vizigotlar; Ren kıyısındaki Franklar ile Hunlar arasındaki anlaşmazlıklar, savaş havasını olgunlaştırdı.451’de Hun kuvvetleri Orta Macaristan’da batıya doğru harekete geçti. Ordu mevcudu 80-100 bini Türk, bir o kadar da İslav ve Germen olmak üzere 200 bin kişi idi. Bu büyük ordu şubat, mart aylarında Ren nehrini üç noktadan geçerek Galya’ya girdi. Roma ordusu Aetius’un kumandasında İtalya’dan Galya’ya gelmişti. Burada Hun düşmanı kavimlerden sağladığı takviyelerle 200 binlik bir kuvvete ulaştı. Romalılar kuzeye doğru ilerlerken Hun orduları bugünkü Paris yakınlarındaki Orleans’a yaklaştı. Aetius’ta oraya varmış idi.Campus Mavriacus da yapılan savaş: Dünya’nın iki yarısının birbirine yüklendiği savaştı.24 saat boyunca sürdü. Roma ordusu gece dağılmıştı. Birlikleri arasındaki bağlantıyı kaybeden Aetius Türk kuvvetleri arasından güçlükle kurtuldu. Teodorik adlı bir Got kralı ölmüştü. Gotlar savaş meydanını terk etti. Ağır kayıplara uğrayan Frank kuvvteleri de onlardan ayrıldı. Aetius müttefiksiz ve desteksiz kaldı.

Papa Leo I ve Attila'nın Konuşması ( Vatikan San Pietro Bazilikasından )

Papa Leo I ve Attila’nın Konuşması ( Vatikan San Pietro Bazilikasından )

Buna karşılık Attila gayesine ulaşmıştı. Galya Roma İmparatorluğu asker ve silah deposu idi. Attila bunun için önce Galya üzerine yürümüştü. Galya’dakileri saf dışı bırakmakla batıyı hakimiyeti altına almayı hesaplıyordu. Roma’nın bu tabii müttefiklerinin belini kırarak Roma’yı desteksiz bırakmıştı. Bunun sonunda Aetius gözden düşmüştü.Attila ordularını oldukça sağlam olarak 20 gün gibi kısa bir sürede kendi başkentine getirebildi. Savaş sonrasında da korkunçluğunu muhafaza etmekte idi. Daha bir yıl sonra Attila İtalya seferine başladığı zaman Roma’nın Hunlar’a karşı koyacak kudreti kalmamıştı. Karşı koymanın imkansızlığına Aetius imparatora İtalya’yı terke teşvikediyordu. Attila 452’de 100 bin kişilik ordusu ile Alpleri aşarak Po Ovası‘na girdi. Güneye doğru ilerleyerek Roma’nın o zamanki Başkenti Ravenna’yı tehdide başladı. Saray büyük endişe içinde idi. Senato ne olursa olsun barış yapmaya kararlı idi. Kilise de bu görüşe katıldı. Hitabetiyle ünlü Papa Leon başkanlığında büyük bir heyet hazırlandı. Attila bu heyeti ordugahında kabul etti; Papa imparatorluk ve bütün Hıristiyan dünyası adına Türk Başbuğundan Roma’yı esirgemsini rica etti. Papanın ağzından Roma’nın teslim olduğunu öğrenen Attila, bu ricayı kabul etti. 5 yıl kadar önce Çekmece’ye kadar geldiği haldeİstanbul’u nasıl tahrip etmekten kaçınır ise eski medeniyet merkezi olan Roma’yı da korumayı vazife sayıyordu. Tıpkı Bizans gibi Batı Roma’da artık Attila’nın iradesine girmişti.

Dünya hakimiyetinin gerçekleşmesi için bir tek Sasaniler kalmıştı. Fakat bu,Attila’ya nasip olmadı. Sefer dönüşü 453 tarihinde öldü. Bu sırada 60 yaşında idi.

Attila tarihte ender yetişen, milletlerin hafızalarında ölümsüzlüğe ulaşmış şahsiyetlerden birisidir. Hatırası etrafında hemen bütün Avrupa milletlerinde ağızdan ağza dolaşan hikayeler türemiştir. Romancılara ressamlara, heykeltıraşlara konu olmuştur.Hakkında bir düzineye yakın opera bestelenmiştir. Çağındaki tarih kayıtları onu iyiliksever, babacan çok yüksek vasıfta hükümdar olarak belirtmektedir.

Attila’üç oğlu vardı. Bunlar İlek, Dengizik ve İrnek idiler. Üçü de babalarının yerini tutamadı. Önce İlek imparator oldu. Fakat Germenlerle savaşta öldü (454). Daha sonra geçen Dengizik cesur fakat ileri görüşlü değildi. İmparatorluk birliğini kurmak için çok çalıştı. Sonuç vermeyen mücadelelere katıldı. Sonunda Bizanslıların kılıcı ile can verdi(469). İrnek ise büyük kardeşleri öldüğü içi Orta Avrupa’da durmanın zorluğunu anlayarak savaşlarda yorgun düşen Hunlar’ın büyük kısmı ile Karadeniz’in Batı kıyılarına döndü.İrnek idaresindeki Hunlar Karadeniz’in kuzeyindeki Ogur grupları ile birleşerek Bulgarları meydana getirdiler (482)(2)

Prof. Dr. Ahmet TAŞAĞIL

MSGSÜ

Dipnotlar

1.Balamir’in oğlu veya torunu idi.

2.L. Rasonyi, Tarihte Türklük, s.89, Ankara, 1971.

Yorum yazın !

Add your comment below. You can also subscribe to these comments via RSS

“Türk Milletinin dili, Türkçedir. Türk Dili dünyanın en güzel, en zengin ve en kolay dilidir.”

You can use these tags:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong> 

This is a Gravatar-enabled weblog. To get your own globally-recognized-avatar, please register at Gravatar