Başyazı »

Yorum Yap |

Pekin’deki Yasak Şehir, tarih boyunca 24 Çin imparatorunun sarayı oldu. Fakat yüzyıllardır, Moğol imparatoru olan Kubilay Han’ın, 13. yüzyılda Pekin’deki sarayının yeri bir sır olarak kalmıştı. Yeni çalışmalar sırasında, Kubilay Han’ın kurduğu Yuan Hanedanlığı’nın sarayına ait …

Read the full story »
Kütüphane

E-kitap olarak sunulan kitapların tamamı tanıtım amaçlıdır. Telif hakkı olduğunu düşündüğünüz eserleri bize bildirebilirsiniz.

Kültür&Sanat

Tarihin başlangıcından günümüze kadar Türklerin dünya medeniyetine kazandırdıkları

Belgeseller

Kadim Türklerle ilgili pek çok bilinmeyene ışık tutan birbirinden güzel belgeseller

Arkeoloji

Yerli ve yabancı araştırmacıların gerçekleştirdikleri arkeoloji çalışmaları

Duyurular

Türk tarih araştırmalarında son gelişmeler, konferanslar, sempozyumlar

Anasayfa » Kültür&Sanat, Türk Büyükleri

Beyruni Kimdir ?

TABİİ İLİMLER ALANINDA DÜNYADA YETİŞEN EN DERİN BİLGİN 
15-16 ve17.yüzyılın  Avrupa’sına  bakın.Koyu bir cehalet   karanlığı   karanlığı   içerisinde  olduğunu göreceksiniz.Kopernik  isimli bilgin , dünyanın hem kendi etrafında, hem de güneş etrafında  döndüğünü bildiği halde  gerçeği söylemiyordu.Bu  husustaki kitabı ancak öldükten sonra yayınlaya bildi. Oysa İslam dünyası, değil  o yüzyıllarda ,asırlar öncesi  dünyanın  yuvarlaklığına inanıyor ve bunun isbatını yapıyordu. Beyruni  dünyanın yuvarlak olduğunu  hem ekseni hem de güneşin etrafında döndügünü  Kopernik’ten tam  500  sene evvel ispatlamıştı. Bu fikrin  sahibi Beyruni  ilmin  her dalında eserler vermiştir.

BİR DEVRE ADINI VEREN BİLGİN

Beyruni , yalnız islam aleminin  değil,  tüm  dünyada  ortaçağın    en büyük siması olarak karşımıza çıkmaktadır. Prof. Philip K. Hitti, onun “Tabii ilimler alanında  Müslümanlar arasında yetişen en orijinal ve en derin bilgin”  oldugunu söyler .    Beyruni’nin  yaşadığı devir G.Sorton’un  dilinde, “Beyruni Asrı”dır. Sovyet  ilim  Akademisi  Üyelerinden  olan Babacan Gafurov,  Bayruni  hakkında şunları  söyler:

“İnsanlık tarihinin pek az devri , dehası  yalnızca  çağının  ilimlerini  kavramakla kalmayıp,  bilinmeyenlere kadar uzanan  ,  dev  zekalara sahip  olmakla  övüne bilir.Bundan  bin yıl önce  doğan  ve İslam  dünyasının en büyük alimlerinden  biri sayılan  Beyruni, insanlığın  bilgisine  eşsiz hizmetlerde  bulunmuştur.Çalışmalarını aksatan  siyasi kargaşalıklara  rağmen, çok sayıda eser vermiştir. Beyruni  eserlerinde savunduğu  tezler ve vardığı  sonuçlar  hakkında bilgimiz artıkça  büyüklüğü ortaya çıkan dev  zekalardan biridir.”

HAYATI

Asıl adı  Ebu Reyhan   Muhammed  bin Ahmed   Elbeyruni   olan  Beyruni   büyük bir Türk bilginidir. 973’te Kaş’ta  doğdu.  Daha küçük  yaştayken Harzemşahların  sarayıyla  irtibata geçti. Meşhur  Matematikçi  Emir Ebu  Nasr  Mansur  Bin Ali Bin  Irak’ın himayesine  girdi. Abdüssamed Bin Samet El-Hakim ve İbn Sina’dan  dersler aldı.Bu arada  siyaset  aleminde de  faaliyetlere  girişti. Prens ve hükümdarlardan  itibar gördü. Beyruni  Kaş Harzemşahı muhammed  Bin Ahmet Bin Irak’ın  yanında  bulundu.Onu oldukça severdi . 9952de öldürülünce   üzüntüsünden  dolayı  “ Dünya Makam ve Mevkilerini  terkederek”  kendini ilme verdigini  söyler.

SONSUZ İLİM AŞKI

Daha 17 yaşındayken  verimli deney gözlemlere girişen   Beyruni de büyük ilim aşkı vardı. Beyruni  Farsça, İbranice, Rumca,Süryanice,  ve Yunancaya  vakıftır. Beyruni kültür  hazinesini zirveye  çıkaran  isimdir. O  ilmi  belgelere dayanmanın  mecburiyetini, olayın deney ve tecrübelerle ispat edilmesi  gerektiğini ilk defa öne  süren   alimlerdendir. Beyruni  ve  İbn Sina arasındaki  yazışmalar gerçek bir  düşünce platformudur.Bu yazışmalar  günümüz Fiziki kavramlarını  kapsamaktadır.Beyuni ile  İbn  Sina ‘nın  ilmi metodlarla  ilgili yorumları  okunacak  olursa   öylesine orijinal bir mantık  yapısıyla karşılaşılır ki, insan, sanki  bu metinlerin  günümüzde  yazıldığını zanneder. Gazneli  Mahmut’un  Hindistan’ı  zaptından  sonra  Hindistan’a gitti.  O’nun  nezdindeki   mevkide  oldukça  büyüktü. Sultan  Mahmut  onu  Hazine genel  Müdürü  yaptı. Orada Sankstristçe  öğrendi. Burada  matematik, astronomi, fizik ve tabii ilimlerle   coğrafya üzerinde   çalışmalar  yaptı. Geride 120’yi aşkın  eser  bırakarak 1051’de Gazne’de vefat etti.

MATEMATİKTEKİ  HİZMETLERİ

Beyruni, Hint-Arap  rakamlarını ve sayı  baştan gayet açık bir biçimde  aktarmış ve  bir açının üç eşit kısma  bölünmesiyle  uğraşmıştır. Boşuna  toplamalara lüzum  kalmadan  bir sayının devamlı olarak  iki katını  almak için  bir metod geliştirmiştir.       Sinüs 60’tan başlatıldığı halde  Karun-u Mes’udi’de  1’den başlatmış ve bununla trigonometri  tabilerinin   sayı   oldugu esasına  işaret etmiştir.Bugünkü ilim seviyesine  şimdiden ulaşmak demektir.

ASTRONOMİ VE ÇOĞRAFYADAKİ HİZMETLERİ

Beyruni’nin  astronomi  ve  coğrafyada  da  hizmetleri  olmuştur. Kanun-u   Mes’udi  adındaki  kitabı  astronomi sahasında  bir irfan ve araştırma abidesi  olarak tarihe  kaydolmuştur. Beyruni  bu kitabında   imparatorluğun  batı bölgesi,  Resm’el  Arz adlı  kitabında ise  merkezi kısımları   anlatmaktadır. Gazne’de   kıbleyi doğru  olarak  tespit etmekle, Müslümanlara  yaptığı  hizmetlere  bir yenisini eklemiştir.

ÇAĞIN EN BÜYÜK ALİMİ: BEYRUNİ

Beyruni , Müslüman olsun olmasın   her türlü ilim adamı ile iş birliği yaptı.O  Harizm’de Kaş şehrinin  boylamını bulurken,Bağdat’ın büyük matematikçilerinden birisi olan  Ebu-l  Vefa(940-998)ile işbirliği yaptı. Sonrada  Kaş ile Gazne’yi başlangıç   kabul ederek meyl-ikülli  rasatları yaptı.Çağdaş   neticelere  uygun sonuçlar elde etti. Beyruni bir ara Harizm ile Cürcan  arasında  Oğuzlar bölgesindeki  bozkırlarda yerin çapını  hesaplamak için  incelemeler yaptı. Aynı  zamanda Beyruni  dünyanın  çapının  ölçülmesiyle alakalı  olarak  çok üstün görüşler ortaya atmıştır. Bu kanun  Avrupa’da  “Beyruni Kanunları” olarak bilinir. Onun  ünlü astronomi  deneylerinden biriside   Hindistan’da bir dağda yaptığı   yükseklik  ölçüsüdür.

ÜMİT BURNU VE AMERİKA KITASINDAN İLK BAHSEDEN O’DUR.

Beyruni   ayrıca Güney doğu  Asya  ve ürünleri, Malay ve Cava adaları,para,ölçü ve dilleri hakkında  bilgiler vermektedir. Ta  o  zamanlarda  Ümit  Burnu’nun   varlığından  bahsetmesi  enteresandır. Amerika kıtası  ve Japonya’nın  varlığından   ilk defa  söz eden  Beyruni’dir. Beyruni   Amerika kıtasını  1492 yılında  keşfeden  Kristof  Colomp’dan 500  sene evvel  haber vermiş oluyor. Beyruni  ayrıca, planisfer  yıldızlarının  hareketlerini  gösteren  küreler hakkında  eserler yazmıştır. Sultan Mes’ud’a da astronomi  tabloları  yapmıştır.

FİZİKTEKİ HİZMETLERİ

Dünyanın yuvarlak oluşunda tereddüt etmediği  gibi, dünyanın dönüşünü , hatta  yerçekiminin  varlığını ortaya  koymuştur.Newton’dan asırlar öncesi  Beyruni yerçekimi hakkında  şunları söylemiştir:

Arz  dönüyorsa  bu  dönüşünden  dolayı  her şey  niye  fırlamıyor? denilirse  şu  cevabı  veririz:  Bu  durum  çıkardığımız  teoriyi  çürütemez. Çünkü  yer  her şeyi  çekiyor. İşte  bu  çekim  yeryüzündekilerin   fırlamasına  mani  olur. Beyruni  optikle  de  ilgilendi. Ve   ışığın  sesten  hızlı  olduğunu  söylemiştir .

JEOLOJİDEKİ   HİZMETLERİ:

Beyruni  jeoloji  ile de  uğraştı. O karaların   kuzeye  kayma  fikrini   9,5  asır  önce  söylemiştir . Beyruni  bu konu  hakkında da   bir  kitap  yazdı  .   Ayrıca  indus  vadisinin   eski bir  deniz  havzası  olduğunu  söyledi.

TIPTAKİ  HİZMETLERİ:

Beyruni  Tıplada  ilgilendi   O  aynı  zamanda  iyi  bir  doktordur .  En esaslı  tedavinin   ahlak  yoluyla  olduğunu  ifade  etmiştir . Es-Saydala   adlı  kitabında  eczacılıkla  doktorluğun   sınırlarını  çizdi.

BOTANİKLE  DE  İLGİLENDİ:

Beyruni’nin  botaniğe  de  ilgisi  vardı. Geometriyi  botaniğe  uygulamış,  bitkilerde  üreme  konularına  temas  etmiş  kuşlarla  ilgili  gözlemlerde  bulunmuştur.

TSK Mehmetçik Vakfı

Yorum yazın !

Add your comment below. You can also subscribe to these comments via RSS

“Türk Milletinin dili, Türkçedir. Türk Dili dünyanın en güzel, en zengin ve en kolay dilidir.”

You can use these tags:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong> 

This is a Gravatar-enabled weblog. To get your own globally-recognized-avatar, please register at Gravatar