Başyazı »

Yorum Yap |

Pekin’deki Yasak Şehir, tarih boyunca 24 Çin imparatorunun sarayı oldu. Fakat yüzyıllardır, Moğol imparatoru olan Kubilay Han’ın, 13. yüzyılda Pekin’deki sarayının yeri bir sır olarak kalmıştı. Yeni çalışmalar sırasında, Kubilay Han’ın kurduğu Yuan Hanedanlığı’nın sarayına ait …

Read the full story »
Kütüphane

E-kitap olarak sunulan kitapların tamamı tanıtım amaçlıdır. Telif hakkı olduğunu düşündüğünüz eserleri bize bildirebilirsiniz.

Kültür&Sanat

Tarihin başlangıcından günümüze kadar Türklerin dünya medeniyetine kazandırdıkları

Belgeseller

Kadim Türklerle ilgili pek çok bilinmeyene ışık tutan birbirinden güzel belgeseller

Arkeoloji

Yerli ve yabancı araştırmacıların gerçekleştirdikleri arkeoloji çalışmaları

Duyurular

Türk tarih araştırmalarında son gelişmeler, konferanslar, sempozyumlar

Anasayfa » Hocalarımız, Türkiye

Prof. Dr. Osman Nedim TUNA

Prof. Dr. Osman Nedim Tuna, 01.01.1923’te Düzce’de doğdu.[1] Kandıra nüfusuna kayıtlıdır. Babasının adı Yusuf Ziyaeddin, annesinin adı Raziye Emine’dir. Adana’da Cumhuriyet İlkokulu’nda başladığı ilkokul eğitimini 1935’te İzmit’te tamamladı. Babasının tayini dolayısıyla gittikleri İstanbul’da Kabataş Erkek Lisesi fen kolundan 1941 yılında mezun oldu. Aynı yıl İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü’ne girdi ve burada üç yıl okudu. Bir gün tesadüfen girdiği Ord. Prof. Dr. Reşit Rahmeti Arat’ın dersi kendisine çok ilginç gelince 1944–1945 ders yılında aynı üniversitenin Türkoloji Bölümü’ne kaydolmaya karar verdi. İstanbul Üniversitesi Türkoloji Bölümü’ne 25.10.1944 tarihinde 3507 numara ile kaydolan Osman Nedim Tuna, bu bölümden 28.02.1950 tarihinde Ord.Prof.Dr. Reşit Rahmeti Arat’ın danışmanlığında hazırladığı “Orhon Yazıtlarının İmla Kaideleri ve Fonolojisi” adlı lisans tezini savunarak mezun oldu.Askerlik görevini Nakliye asteğmeni olarak 1951–1952 yıllarında Konya’da tamamladı. 1952 yılının sonundan 1954 yılına kadar Bayındırlık Bakanlığı Devlet Su İşleri VI. Bölge’de topoğraf ve Etüt Plan Şefi olarak çalıştı. Adana’daki bu hizmetinden sonra Bayındırlık Bakanlığı’nda kurulan Harita Dairesi’ne uzman olarak atanıp Ankara’ya tayin edildi. 1958–1959 yıllarında Sanayi Bakanlığı Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü’nün Harita Dairesi’nde çalıştı.1959-1961’de Türk Dil Kurumu’nda Eski Türkçe Uzmanı olarak çalıştı. 1961’de Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü’nün kurucuları arasında yer aldı.1961 yılında Fulbrigt bursu ile Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti. University of Washington (Seattle)’da Nicholas N. Poppe’nin asistanı oldu. Doktora çalışmalarını yürütürken aynı üniversitenin Türkoloji programının bütün derslerini de yürüttü. 1968 yılında Prof. Dr. Nicholas N. Poppe’nin idaresinde Türkoloji, Altayistik, Lengüistik alanlarında doktorasını tamamladı ve “Studies on Nahju’l-Faradis: A Method for Turkic Historical Dialectology, 3+V+444)” adlı doktora tezini savundu.

ontunaProf. Dr. Osman Nedim Tuna, 1969 yılından 1976 yılına kadar University of Pennsylvania (Philadelphia) Department of Oriental Studies’de lisans ve lisansüstü derslerini yürüttü ve bu bölümde iki Türkoloji doktoru yetiştirdi.

1982 yılında gönüllü olarak Malatya’daki İnönü Üniversitesi’ne katıldı ve Eğitim Fakültesi’nde Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bölümü’nü kurdu. 1983 yılında Türk Dil Kurumu’nun asli üyeliğine seçildi. 15 Kasım 1984’te doçent oldu. 1987yılında da Türk Dil Kurumu Türkoloji Uygulama Kolu Başkanlığı’na seçildi. 29 Aralık 1989‘da profesör unvanını aldı. Prof. Dr. Osman Nedim Tuna, İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden 31 Aralık 1989’da emekli oldu. Aynı bölümde 1991 eğitim öğretim yılının sonuna kadar “ücretli öğretim üyesi” olarak çalışmalarını sürdürmüş, yüksek lisans ve doktora tezlerini tamamlatmış, 1992 Kasım’ında ABD.’ deki ailesinin yanına dönmüştür.

Yeni kurulan üniversitelerde emeklilik yaşının 72’ye çıkartılmasından faydalanarak Sakarya Üniversitesi’nde görev alan Prof. Dr. Osman Nedim Tuna, 06.10.1993 ila 01.01.1995 yılları arasında kurucusu olduğu Sakarya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde Bölüm Başkanlığı’nı yürüttü. Ocak 1995’te tekrar emekli olan Prof. Dr. Osman Nedim Tuna, bu yıldan 1997 yılının Haziran ayına kadar aynı üniversitede Ücretli Öğretim Üyesi olarak çalıştı.

1997 yılı Haziran ayında İstanbul’da Kadıköy’deki evinde sabaha karşı beyin kanaması geçirerek kısmi felç olan Prof. Dr. Osman Nedim Tuna, önce Vatan Hastanesi ve sonra da Amerikan Hastanesi’nde yoğun bakımda kaldıktan sonra 22 Temmuz 1997’de özel bir uçakla ABD.’ye gönderildi. Vefat ettiği tarihe kadar evinde hemşire gözetiminde ailesi tarafından tedavisine devam edildi. 17 Temmuz 2001 Salı günü sabah 07.00’da vefat eden Osman Nedim Tuna,yine ABD.’de toprağa verildi.

1953 yılında Selma Hanım’la evlenen Prof. Dr. Osman Nedim Tuna’nın Yeşim, Burçak ve Alkım adlarında üç kızı vardır. Eşi de kendisinden kısa bir süre sonra vefat etmiştir.

 KİTAPLARI

1. Altay Dilleri Teorisi,  Türk Dünyası Araştırmaları Yayını: 6,  İstanbul 1983, 76 s.

2. Sümer ve Türk Dillerinin Tarihi İlgisi İle Türk Dilinin Yaşı Meselesi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1990, 57 s.

MAKALELERİ

1. ”Tabiat Taklidi kelimelerden Fiil Yapan Ekler”, Türk Eli, C. 1, No:  2, İstanbul, Şubat 1947, s. 2- 4.

2. ”Tabiat Taklidi kelimelerden Fiil Yapan Ekler”,  Türk Eli, No: 3, İstanbul, Mart 1947, s. 4-9.

3. ”Tabiat Taklidi kelimelerden Fiil Yapan Ekler”,  Türk Eli, No: 4, İstanbul, Nisan 1947, s. 5-7.

4. “Manas Destanı Hakkında”, Türk Eli, C. 1, No: 5, İstanbul, Mayıs 1947, s. 2-5.

5. “Orhon Yazıtları ve Türklük” Türk Kültür Ocağı Bülteni, C. 1, No: 2, İstanbul, 1948, s. 3-9.

6. ”Türkçede Tekrarlar”, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C. III, No: 3-4 (Kowalski Özel Sayısı), İstanbul, 1949, s. 429-477.

7. ”Türkçede Tekrarlar”, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C. IV, No:  1, İstanbul, 1950, s. 39-81.

8. “Bazı İmla Gelenekleri, Bunların Metin İncelemelerindeki Önemi ve Orhon Yazıtlarında Birkaç Açıklama”; Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1957, s. 41-81.

9. “Köktürk Yazıtlarında Ölüm Kavramı İle İlgili Kelimeler ve ‘Kergek Bolmak’ Deyiminin İzahı”;  VII. Türk Dili Kurultayı’nda Okunan Bilimsel Bildiriler, 1957, Ankara 1960,s. 131-148.

10. “Köktürk Yazılı Belgelerinde ve Uygurcada Uzun Vokaller”  Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1960, s. 213-282.

11. “Kelimeler Arasında”, Türk Dili, Sayı: 112, C.X,  Ocak 1961, s. 212-214 (bez, beze-, susam, simit, balta).

12. “Kelimeler Arasında”,  Türk Dili, Sayı: 114, C.X, Mart 1961, s. 398-401 (türban, organtin, organza, saten, hara, valeriyan, baldıran).

13. “Kelimeler Arasında”, Türk Dili, Sayı:116, C.X, Mayıs 1961, s. 547-550 (para, akçe, armağan, külçe, som, çek).

14. “Kelimeler Arasında”, Türk Dili, Sayı: 117,C.X, Haziran 1961, s. 642-646 (şehir, kent, balık, balçık, Bolu, İstanbul, Balıkesir, bark, kışla, köy, hisar, abat, pazar, kale, kurgan, höyük, kamu, hep, örnek, amaç)

15. “Kelimeler Arasında”, Türk Dili, Sayı: 385, C.XLVIII, Ocak 1984, s. 40-43 (hindi, patates, kompir, kumar, domates)

16. “Kelimeler Arasında”, Türk Dili, Sayı: 386, C. XLVIII, Şubat 1984, s.86-88. (mısır, mısır tavuğu,tarı, tarla)

17. “Kelimeler Arasında”,  Türk Dili, Sayı: 387, C. XLVIII, Mart 1984, s. 150-155 (İyi, izgi, ilgi, oda, otağ, yama, yamak, yasa, yasak, kışla, kışlak, yayla, yaylak, biçik, buçuk, bıcak, bucak, biçim, biçki, bıçkı, isilik,  ısı,  ısın-,  ısıt-, sıcak, sıtma, sivilce, sivri, söbe, zövlek, düğün, düğüm, yığ-, yıl-, iskele, skala, ızgara, skeyl, pide, pitza, pirohi, börek, uhlan, oğlan, talika, tilgen, ilik…)

18. “Kelimeler Arasında”,  Türk Dili,  Sayı:388-389, C.XLVIII, Nisan-Mayıs 1984, s. 230-243 (Kızılderili Dillerinden Türkçeye Geçen Kelimeler)

19. “A Mongolian ‘HpagspaText and Its Turkish Translation in the “Collection of Curiosities” by Osman Nedim Tuna and James E. Bosson, JSFOu, No: 63, article 3, Helsinki, 1963, p.3-16.

20. “On the Phonetic Values of the Symbols               Used    in Some  of theTexts in Kök-Turkish Script”,   CAJ. vol. IX, No: 4, Wiesbaden, 1962, s. 241-263.

21. “Osmanlıcada Moğolca Ödünç Kelimeler”, Türkiyat Mecmuası, C. XVII, İstanbul 1972, s. 209-250.

22. “Osmanlıcada Moğolca Ödünç Kelimeler”, Türkiyat Mecmuası, C. XVIII, İstanbul 1976, s. 281-314.

23. Erich Prokosch, Osmanisches Wortgut in Sudan-Arabischen, İslamkundliche Untersuchungen, Band 89, Klaus Schwarz Verlag, Berlin 1983, Osmanlı Araştırmaları, VI,  İstanbul 1984, s. 249-355 (Tanıtma ve Tenkit).

24. “Türkçenin Sayıca Eş Heceli İkilemelerinde Sıralama Kaideleri ve Tabii Bir Konson Dizisi”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1982-1983, s. 163-228 + iki tablo.

25. “Türkçede Transitive- Causative ‘Geçişli-Ettirgen’ Fiiller ve Bunlarla İlgili Morfoloji ve Öğretim Meselelerinin Çözümü”  Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C.XXIV-XXV, İstanbul 1986, s. 381-428.

26. “Ebi Verdi:  İran’da Bir Türk Diyalekti”,  Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1984, s.215-245.

27. “Türk Dilinde Sayılar Üzerinde Karşılaştırmalı Bir Deneme”, Sabahattin Zaim’e Armağan,  İktisat Fakültesi Mecmuası, 1994/B-3, Cilt 1-4,İstanbul 1996, s.1055-1076.

27. “Bir Tunç ayna Üstündeki Yazı”, Altay S. Amanjolov (İngilizce aslından çeviren:Prof.Dr.Osman N.Tuna),Türk Kültürü Araştırmaları, Prof.Dr.Ahmet TEMİR’e ARMAĞAN, Yıl XXX/1-2 (1992), Ankara 1993, s.257-260.

BİLDİRİLERİ

1. “Eighteenth Century Ottoman Litterature”  Colloquium on the Muslim World in the Eighteenth Century, University of Pennsylvania, Philadelphia, U.S.A., June3, 1975, 28 s.

2. “Turkic and Mongolian Loan Words in Hindustanı (=Urdu)” Duke University Chapel Hill, North Carolina, U.S.A., 182. Meeting of the American Oriental Society, Apri119, 1972, 32 s.

3. “Turkic and Sumerian Regular sound Correspondences”, Harvard University, Yale, Boston, U.S.A. 181 Meeting of the American Orienta lSociety, April 6, 1971, 53 s.

4. “Tarahumara’da (Meksika’da İzole Bir Kızılderili Dili) Türkçe ve Moğolca Kelimeler”,  V. Milletlerarası Türkoloji Kongresi, İstanbul 24.9.1985, 21 s.

5. “Altay Tuyahta Kurganı’ndan Çıkan Koşum Takımlarına Ait Parçalar Üstünde Runik Yazılar Mı Var ve Bunlar Türkçe Mi?”, VII. Milli Türkoloji Kongresi, İstanbul 18.9. 1986, 26 s.

6. “Kızılderili Dilleri ile Türk Dilinin Karşılaştırılması Konusunda Tutulması Gereken Yol, Kullanılacak Metod ve Tatbikat Örnekleri”, 10. Tarih Kongresi, Ankara, 24.9.1986, 17 s.

7. “Malatya İl Halk Kütüphanesi’nde Eski Bir Yazma Tıp Kitabında Bitki Adları”,  II. Battal Gazi ve Malatya Çevresi Halk Kültürü Sempozyumu, Malatya, Ekim 1987, İstanbul 1987, s.213-231.

8. “Uygur ve Eski Anadolu Tıp Metinlerinde Diş Tedavisi ve Bakımı”, III. Battal Gazi ve Malatya Çevresi Halk kültürü Sempozyumu, İnönü Üniversitesi, Malatya 1988. 22 s.

9. “Sümer-Türk Dillerinin Tarihi İlgisi ve Türk Dili’nin Yaşı Meselesi, II.Türk Sovyet Kollokyumu, Edebi Yazı Dili Olarak Türkçe (Türkçenin Doğuşu ve Gelişmesi), 26-31 Ekim 1989, Fırat Üniversitesi. Bu bildiri Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten I989, s.257-293 ‘de yayınlanmış ve kitap olarak da basılmıştır.

10. “Eski Doğu Türk Yazısında Kullanılan Ligatürler ve Bunlarla İlgili Bazı Meseleler Hakkında”,  III. Sovyet-Türk Kollokyumu, Göktürk Yazıtlan, 8-15 Haziran 1990, SSCB Kazakistan İlimler Akademisi, Alma Ata. Bu bildiri de Türk Dili AraştırmalarıYıllığı Belleten l990, s.207-222’de yayınlanmıştır.

11. “’Ekin Ara İdi Oksuz Kök Türk Ança Olurur Ermiş’  İbaresi Hakkında”, Okunuşunun 100. Yılı Dolayısıyla Göktürk Anıtları, 15 Aralık 1993 Türk Dil Kurumu, Ankara- 16 Aralık 1993 Marmara Üniversitesi,  İstanbul. Bu bildiri Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1993, s.77–81 ‘de yayınlanmıştır.

12. “Codex Cumanicus’un Kaynak Malzemesi Arasında Arap Alfabesi ile Yazılanlar Var Mı İdi?”, III. Uluslararası Türk Dili Kurultayı 1996, Ankara 1996.

10.”Verbal Compounds of the Type (Main verb+gerund suffix)+(secondary verb) in Köktürkish and  Old Uighur”, Seattle, IACRP, May. 4.1967, 17 s.

11. “Studies on Nahju’lFaradis; A Method for Turkic Historical Dialectology, Dissertation Abstracts International, Volume XXX, Number 12, Ann Arbor, Michigan 1970, 3 s.(500 adettir.)

Prof. Dr. Osman Nedim Tuna’nın çalışmaları daha çok Türk dilinin eski ve orta dönemleri, Türk dilinin kaynağı ve Türk dilinin diğer dillerle ilişkisi üzerinde yoğunlaşmıştır.Bunlardan “Altay Dilleri Teorisi” adlı eseri, Altay dilleri hakkında Türkiye’de en geniş bilgiyi veren bir yayındır. Kitapta, “Altay Dilleri Teorisi”, Türk, Moğol, Tunguz (Mançu dahil), Kore ve Japon dillerinin Altay Dili adı verilen, ortak bir kaynaktan geldiği görüşünü savunan bir teori olarak açıklanır.[2] Geniş olarak Altay dillerinin sesbilgisinin, daha dar olarak şekilbilgisi ve söz diziminin anlatıldığı hacimce küçük bu eser, alanla ilgili geniş kaynakçası ile dikkati çekmekte ve halen üniversitelerimizde el kitabı olarak kullanılmaktadır. “Sümer ve Türk Dillerinin Tarihi İlgisi İle Türk Dili’nin Yaşı Meselesi” adlı kitabında Osman Nedim Tuna, Sümerce ile Türkçe arasında 16 ses denkliği ve 168 ortak kelime tespit etmiş ve bunlara göre “Bugün, yaşayan Dünya dilleri arasında, en eski yazılı belgelere sahip olan dil, Türk Dili’dir. Bunlar, çivi yazılı Sümerce tabletlerdeki alıntı kelimelerdir.” sonucuna varmıştır. Böylece Osman Nedim Tuna, Türkçenin yaşını çok gerilere götüren bilimsel bir keşifte bulunmuştur.[3] Üçüncü Uluslararası Türk Dili Kurultayı’nda “Sümer ve Türk Dillerinin Tarihi İlgisi İle Türk Dili’nin Yaşı Meselesi” adlı kitabı için kendisine “Türk Dili’ne Üstün Hizmet Ödülü ve Onurluk” u verilmiştir.

Kitaplarının yanı sıra 28 makalesi; 4’ü basılmış 12 bildirisi; 11 sınırlı sayıda yayımı; 5 adet teksir halinde ders notları bulunan Prof. Dr. Osman Nedim Tuna’nın başka eserlere de katkıları vardır. Örneğin Türk Dil Kurumu’nca yayınlanan Derleme Sözlüğü’nde derlenmesi ve tarifleri Osman Nedim Tuna tarafından yapılan 9450 madde başı yer almaktadır. Ferit Devellioğlu’nun Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugati’ndeki katkısı,  Osmanlıcada kullanılan coğrafya, astronomi, matematikterimleri ile eczacılıkta kullanılan bitki adları ve bunların madde başı tarifleridir. Eğitim alanına katkıyı ise yüzlerce lisans öğrencisi; Amerika Birleşik Devletleri’nde 2 Türkoloji doktoru, Türkiye’de ise 4 Türkoloji doktoru ve 16 Türk dili uzmanı yetiştirerek yapmıştır.

 Dipnotlar:

[2] Dr. Osman Nedim Tuna, Altay Dilleri Teorisi, Türk Dünyası Araştırmaları Yayını,İstanbul 1983, s.6-7.

[3] Prof. Dr. Osman Nedim Tuna, Sümer ve Türk Dillerinin Tarihi İlgisi İle Türk Dili’nin Yaşı Meselesi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 1990, s.48.

Kaynaklar

Osman Nedim Tuna Armağanı (2007) Turkish Studies, Editör: GÜLSEVİN, G., ERDEM, Mehmet D.,Volume 2/2,Spring,s.1-800.

Prof.Dr. Osman Nedim Tuna Armağanı (1989), Yayıma Hazırlayanlar: GÜLSEVİN, G., KAYMAZ, Z., BOZKAPLAN, Ş.A., YARDIMCI, M.,Malatya.

Prof. Osman Nedim Tuna Hatıra Sayısı (2002),Hazırlayanlar: ATAŞ, H.,Kırbaç, S.,Türk Dünyası Araştırmaları,Sayı 139, Temmuz-Ağustos, s.1-320.

SERTKAYA, Osman Fikri (2001),Yitirdiklerimiz, Türk Dil Kurumu Asli Üyesi Prof.Dr. Osman Nedim Tuna Vefat Etti, Türk Dili, C. 2001/II, Sayı 597, Eylül, s.296-298.

Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 25 yıl (1961-1986) (1986), Ayyıldız Matbaası, Ankara.

TSK Mehmetçik Vakfı

Yorum yazın !

Add your comment below. You can also subscribe to these comments via RSS

“Türk Milletinin dili, Türkçedir. Türk Dili dünyanın en güzel, en zengin ve en kolay dilidir.”

You can use these tags:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong> 

This is a Gravatar-enabled weblog. To get your own globally-recognized-avatar, please register at Gravatar