Türk Tarihi Araştırmaları

Türklerde ve Moğollarda Defin Merasimi

Göçebe kavimler tarafından Orta Asya ve Karadeniz bozkır­larında, geçmiş zamanın hatıraları olarak, bırakılan anıtlar, bil­hassa kurganlar ve Rusçada kamennaya baba — taşnine diye tanılan heykeller uzun müddet bilginler için muamma olmakta devam etti. Bu anıtların açıklamasında görülen güçlükler, başka arkeolojik materyellerin açıklamasında olduğu gibi, yazılı kay­naklarla ikmal etmek imkânının bulunmamasından ileri geliyordu. Bu kurganları ve taşnine’leri tarihte malûm olan kavimlerden birine nisbet vermek için bunların kesin veya nisbî tarihini tayine yarıyan hiçbir malûmata malik bulunmuyorduk; bugünkü göçe­belerin tetkiki ve bozkırlarda eski zamana ait muhafaza edilen rivayetler dahi kat! bir netice vermiyordu.

1889 yılında meydana çıkarılan ve 1893 yılında deşifre edilen Orhon yazıtları sayesinde Orta Asya arkeolojisi üzerinde inceleme yapanlar ilk defa olarak tarihi (date) kesin olarak malûm olan matçryelleri elde etmiş oldular ki, bu anıtın muayyen ve tarihî bir kavme ait olduğunda hiç şüphe yoktur. Bu keşifle birçok meselelerle beraber, N.İ. Veselovskiy‘nin 1915 yılında neşrettiği “Taşnineler meselesinin bugünkü durumu» adlı makalesinde gösterdiği gibi, taşnineler adiyle malûm olan ve Moğolistan’­dan Karadeniz steplerine kadar yayılan erkek ve kadın hey­kelleri -ki bu heykeller göbekleri hizasında ellerinde bir kadeh tutarlar – meselesi de kesin olarak halledilmiş oldu.

İndir (PDF, 1.65MB)